An Lá a Tháinig Na Rómhánaigh go hÉirinn
The Day the Romans Came to Ireland
⏱ ~23 min read · 90 sentences
1
Tá scéal suimiúil agam daoibh inniu.
I have an interesting story for you today.
2
Is scéal stairiúil é faoi na Rómhánaigh agus faoi Éirinn.
It is a historical story about the Romans and Ireland.
3
Ní raibh na Rómhánaigh riamh ina gcónaí in Éirinn, ach tháinig siad gar di.
The Romans never lived in Ireland, but they came close to it.
4
Bhí an Rómhánach mór le rá, Agricola, ina ghobharnóir ar an mBreatain.
The famous Roman, Agricola, was governor of Britain.
5
Chuala sé scéalta faoi Éirinn ó na trádálaithe.
He heard stories about Ireland from the traders.
6
Dúirt siad go raibh talamh maith agus aimsir mhaith ann.
They said there was good land and good weather there.
7
Chinn Agricola dul ann le féachaint uirthi.
Agricola decided to go there to look at it.
8
Thóg sé a chuid saighdiúirí go dtí an chósta thiar.
He took his soldiers to the west coast.
9
Bhí siad ag fanacht le haghaidh na mbád.
They were waiting for the boats.
10
Ach níor tháinig na báid riamh.
But the boats never came.
11
Bhí an aimsir go dona agus bhí an fharraige fiáin.
The weather was bad and the sea was wild.
12
Mar sin, d'fhan siad ar an mbruach.
So, they stayed on the shore.
13
Níor thrasnaigh siad an mhuir riamh.
They never crossed the sea.
14
Ach tá fianaise ann go raibh siad ann.
But there is evidence that they were there.
15
Fuair seandálaithe rudaí Rómhánacha in Éirinn.
Archaeologists found Roman things in Ireland.
16
Mar shampla, bhí bonn Rómhánach le fáil i gContae na Mí.
For example, a Roman coin was found in County Meath.
17
Chomh maith leis sin, bhí bráisléid agus earraí eile ann.
Also, there were bracelets and other items.
18
Taispeánann na rudaí seo go raibh teagmháil idir na Rómhánaigh agus na Gaeil.
These things show that there was contact between the Romans and the Irish.
19
Bhí na Gaeil ina gcónaí in Éirinn ag an am sin.
The Irish were living in Ireland at that time.
20
Ba mhaith leo trádáil le daoine ó thíortha eile.
They liked to trade with people from other countries.
21
Bhí a fhios acu faoi na Rómhánaigh agus faoina n-impireacht mhór.
They knew about the Romans and their great empire.
22
Is dócha gur mhalartaigh siad earraí leo.
It is likely that they exchanged goods with them.
23
Bhí na Rómhánaigh ag iarraidh Éire a thógáil ar feadh i bhfad.
The Romans were trying to take Ireland for a long time.
24
Ach níor éirigh leo riamh.
But they never succeeded.
25
Bhí an chúis go raibh Éire i bhfad ón Róimh.
The reason was that Ireland was far from Rome.
26
Bhí an fharraige contúirteach agus an aimsir crua.
The sea was dangerous and the weather harsh.
27
Chomh maith leis sin, bhí na Gaeil ina gcónaí anseo.
Also, the Irish were living here.
28
Bhí siad ina gcónaí i dtreibheanna éagsúla.
They lived in different tribes.
29
Bhí siad bródúil as a dtír agus as a gcultúr.
They were proud of their country and their culture.
30
Ní raibh siad sásta géilleadh do na Rómhánaigh.
They were not willing to submit to the Romans.
31
Mar sin, d'fhan Éire saor ón Róimh.
So, Ireland remained free from Rome.
32
Ach níor mhair an tsíocháin sin go deo.
But that peace did not last forever.
33
Tháinig na Lochlannaigh níos déanaí.
The Vikings came later.
34
Ansin tháinig na Normannaigh.
Then came the Normans.
35
Ach sin scéal eile.
But that is another story.
36
Sa lá atá inniu ann, is féidir linn foghlaim faoi na Rómhánaigh.
Today, we can learn about the Romans.
37
Tá a lán rudaí le feiceáil i músaeim.
There are many things to see in museums.
38
Is féidir linn smaoineamh ar an am sin.
We can think about that time.
39
Bhí an domhan an-difriúil ansin.
The world was very different then.
40
Bhí na Rómhánaigh ina gcónaí i gcathracha móra.
The Romans lived in big cities.
41
Bhí bóithre agus droichid acu.
They had roads and bridges.
42
Bhí siad an-chliste agus an-láidir.
They were very clever and very strong.
43
Ach ní raibh siad in ann Éire a thógáil.
But they were not able to take Ireland.
44
Is cúis iontais é sin.
That is a wonder.
45
B'fhéidir gur chuir an aimsir bac orthu.
Maybe the weather hindered them.
46
B'fhéidir gur chuir na Gaeil ina gcoinne.
Maybe the Irish opposed them.
47
Níl a fhios againn go cinnte.
We do not know for sure.
48
Ach tá a fhios againn gur tháinig siad gar d'Éirinn.
But we know that they came close to Ireland.
49
Bhí siad ar an bhfarraige agus ar an gcósta.
They were on the sea and on the coast.
50
Chonaic siad na sléibhte agus na gleannta.
They saw the mountains and the valleys.
51
Chuala siad faoi na daoine agus faoina nósanna.
They heard about the people and their customs.
52
Scríobh siad faoi na rudaí seo.
They wrote about these things.
53
Tá na scríbhinní sin againn fós.
We still have those writings.
54
Léann staraithe iad inniu.
Historians read them today.
55
Foghlaimíonn siad faoin am atá thart.
They learn about the past.
56
Is breá liom stair a fhoghlaim.
I love learning history.
57
Tá sé cosúil le taisteal ar ais sa chloch.
It is like travelling back in time.
58
Is féidir linn bualadh le daoine ó na céadta bliain ó shin.
We can meet people from hundreds of years ago.
59
Is féidir linn a gcuid scéalta a chloisteáil.
We can hear their stories.
60
Sin é an fáth a bhfuil an stair tábhachtach.
That is why history is important.
61
Cabhróidh sé linn an todhchaí a thuiscint.
It will help us understand the future.
62
Mar a dúirt an fealsamh, 'Ní féidir leat a fhios cá bhfuil tú ag dul mura bhfuil a fhios agat cá raibh tú.'
As the philosopher said, 'You cannot know where you are going if you do not know where you were.'
63
Mar sin, déanaimis staidéar ar an stair.
So, let us study history.
64
Bímis buíoch as na daoine a tháinig romhainn.
Let us be grateful for the people who came before us.
65
Rinne siad an saol seo a chruthú dúinn.
They created this life for us.
66
Tá a lán le foghlaim againn uathu.
We have a lot to learn from them.
67
Tá súil agam gur thaitin an scéal seo libh.
I hope you enjoyed this story.
68
B'fhéidir go scríobhfaidh mé scéal eile faoi na Rómhánaigh.
Maybe I will write another story about the Romans.
69
Tá a lán eachtraí eile le hinsint.
There are many other adventures to tell.
70
Mar shampla, an raibh a fhios agaibh go raibh na Rómhánaigh in ann teacht go hÉirinn ach níor tháinig siad?
For example, did you know that the Romans could have come to Ireland but did not?
71
Sin a chreideann a lán staraithe.
That is what many historians believe.
72
Bhí a lán deiseanna acu ach níor ghlac siad iad.
They had many opportunities but they did not take them.
73
B'fhéidir go raibh eagla orthu roimh na Gaeil.
Maybe they were afraid of the Irish.
74
B'fhéidir nach raibh suim acu san áit.
Maybe they were not interested in the place.
75
Níl a fhios againn.
We do not know.
76
Ach is scéal é a chuireann iontas orainn.
But it is a story that amazes us.
77
Taispeánann sé go bhfuil an stair lán de rúndiamhra.
It shows that history is full of mysteries.
78
Tá a lán le foghlaim fós againn.
We still have a lot to learn.
79
Beidh seandálaithe ag obair ar feadh na mblianta.
Archaeologists will be working for years.
80
Beidh siad ag cuardach le haghaidh freagraí.
They will be searching for answers.
81
B'fhéidir go bhfaighidh siad rud éigin nua.
Maybe they will find something new.
82
Ansin beidh a fhios againn níos mó.
Then we will know more.
83
Go dtí sin, caithfimid fanacht agus smaoineamh.
Until then, we must wait and think.
84
Is maith liom a bheith ag smaoineamh faoin am atá thart.
I like to think about the past.
85
Cuireann sé áthas orm.
It makes me happy.
86
Tá súil agam go bhfuil sé sin soiléir.
I hope that is clear.
87
Mar sin, sin é scéal na Rómhánach in Éirinn.
So, that is the story of the Romans in Ireland.
88
Níor tháinig siad riamh, ach bhí siad gar.
They never came, but they were close.
89
Agus sin é an rud is tábhachtaí.
And that is the most important thing.
90
Go raibh maith agaibh as éisteacht liom.
Thank you for listening to me.